Światełko w tunelu

Ten tytułowy tunel jest w Niemczech, w Bremen, ok. 600 tysięcznym mieście, które ma u nas spolszczoną nazwę: Brema.

Ale najpierw trochę o różnych Niemcach i o wojnie – skoro temat niemiecki. 

Helmut Schmidt, były niemiecki Kanclerz, powiedział, że całe godziny negocjacji są lepsze niż jeden wystrzał. W dosłownym tłumaczeniu na język polski brzmiała ta jego wypowiedź tak:

„Lepiej negocjować 100 godzin na próżno, niż strzelać przez jedną minutę.” 

Jako polityk rządzący Republiką Federalną Niemiec w okresie zimnej wojny (w latach 1974–1982), gdy Zachód i Wschód spoglądały na siebie wrogo, a między sobą ustawiły “żelazną kurtynę”, Helmut Schmidt doskonale rozumiał, jak wielką wartością jest dyplomacja i unikanie otwartych konfliktów zbrojnych. Jego słowa do dziś są bardzo często przypominane przez politologów i dyplomatów na całym świecie jako najważniejsza zasada pokojowego rozwiązywania sporów międzynarodowych. 

Helmut Schmidt, rocznik 1918, wiedział, co to wojna.

Był na froncie wschodnim i zachodnim Zakończył swoją wojenną drogę w 1945 r. jako jeniec brytyjski. Był także żołnierzem w obronie przeciwlotniczej Bremy, miasta stale bombardowanego od 1940 roku aż do 22 kwietnia 1945 roku. Alianci przeprowadzili na to miasto łącznie 173 naloty, więc jego służba tam to też nie była gotowość, lecz stała walka. Zdarzyło się, że jednocześnie bombardowało miasto nawet 1967 samolotów! Masowe naloty obróciły w ruinę całe centrum Bremy. I inne dzielnice miasta. Łącznie zniszczyły 60% zasobów mieszkaniowych. 

Przyszły kanclerz RFN wiedział zatem, co mówi, wzywając do rozmów. A nie do wojny!

Oto inne sentencje z jego wypowiedzi, w tym duchu: 

  • “Demokracja żyje z kompromisu. Kto nie umie zawierać kompromisów, jest bezużyteczny dla demokracji.” 
  • „Cały kłopot polega na tym, że głupcy są pewni siebie, a mądrzy pełni wątpliwości.”

Realizował te kompromisy. Dążył do sfinalizowania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Ta zapomniana już dziś propokojowa inicjatywa, znana jako KBWE, doprowadziła w 1975 r. do utworzenia Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Wcześniej (w 1958 r.) jako poseł w Bundestagu tworzył Helmut Schmidt kampanię przeciwko broni jądrowej i wyposażaniu Bundeswehry w taką broń. 

Powiedział także: 

  • „Dziennikarz polityczny należy bardziej do klasy politycznej niż dziennikarskiej.”

I o tym też mówił ze swojego własnego doświadczenia, gdyż w latach 80-tych był także dyrektorem oraz współwydawcą poczytnego niemieckiego, opiniotwórczego tygodnika “Die Zeit”.

Niestety, poglądy europejskiej, w tym naszej polskiej opinii publicznej, są dziś kształtowane właśnie przez takich “dziennikarzy politycznych”. Zaprzedanych politykom, którzy od ideałów reprezentowanych przez Helmuta Schmidta oddaleni są już chyba nie o całe dziesięciolecia, ale o lata świetlne. A społeczeństwu, mimo jawnych kłamstw tych dziennikarzy, tworzących tzw. “główny nurt” (ang.: mainstream) wydaje się, iż czytają, czy też wysłuchują niezależnych oraz obiektywnych informacji oraz komentarzy. 

Dziś Niemcy mają ultra prowojennego Kanclerza, Friedricha Merza, który prowadzi ten kraj (zresztą całą Europę) do wojny z Rosją. Jakby się nigdy w przeszłości nic nie stało!

Jakby to nie z niemieckiej ziemi wyszły zdarzenia, które doprowadziły do obu wojen światowych. Z niemieckiej i z austriackiej ziemi. Pruski czy austriacki militaryzm oraz wyrosły tam wtedy kapitalistyczny, wspólny dla nich (oraz jeszcze na pewno dla Anglii) imperializm miały podobne źródła. I chęć pokonania Rosji to jakby wspólne cechy tej polityki zachodnich państw, która teraz wraca.

I nie dociera do większości społeczeństw Europy, że tacy politycy jak Kanclerz Niemiec Friedrich Merz (ur. 1955 r.), albo Prezydent Francji Emmanuel Macron (ur. 1977 r.), sterują polityką europejską kierując Europejczyków w kierunku wojny. A tacy “aspiranci” do roli tych zachodnioeuropejskich liderów jak polski premier Donald Tusk (ur. 1957 r.) dzielnie im w tym pomagają, przejęci swoją rolą, chociaż są bez szans na wyjście z tej podrzędnej roli (aspiranta). Tacy jak Tusk, wbrew ich nadziejom, pozostaną zawsze w drugiej lub trzeciej lidze europejskiej. Czasem ci ”wielcy” dają tym “małym” nawet wprost odczuć to lekceważenie – nie zapraszając ich np. do jednego wagonu, gdy pociągiem jadą wspólnie do Kijowa. Tuska nawet to nie otrzeźwiło. Cóż, wierny sługa. Liczy, że znów dostanie nagrodę. Jak wtedy, gdy uczyniono go Przewodniczącym Parlamentu Europy.

Specjalnie podałem w nawiasach daty urodzenia tych wymienionych z nazwisk polityków. Razem reprezentują oni już w zasadzie dwa pokolenia, które są od przeżyć z czasów drugiej wojny światowej oderwane. Choć ta generacja, urodzona w latach 50-tych ubiegłego wieku, jeszcze mogła wysłuchać opowieści naocznych świadków – swoich rodziców, dziadków oraz ich krewnych czy znajomych.

Ale najwidoczniej Kanclerz Niemiec słuchał innej “narracji” niż ta z hasłem “Nigdy więcej wojny”, skoro marzy mu się, aby Niemcy miały najsilniejszą armię w Europie. Tak publicznie powiedział o tym swoim marzeniu. 

I to nie jeden raz.

Po raz pierwszy w parlamencie w swoim przemówieniu inauguracyjnym 14 maja 2025 r. a potem powtórzył, znów w Bundestagu, 24 czerwca 2025 r. Może słuchał w dzieciństwie opowieści dziadka? Jego dziadek, który zmarł w 1967 r. mógł jeszcze zdążyć coś mu opowiedzieć o czasach niemieckiej “sławy i chwały”, gdy w latach 30-tych oraz 40-tych był on członkiem NSDAP i SA. Żyjący wciąż podobno ojciec Kanclerza (ur. w 1924 r. Joachim Merz) ma 102 lata… Mógł też coś opowiedzieć synowi o swojej służbie w Wehrmachcie. Podobno ten bardzo starszy pan trafił do wojska przymusowo (tak mi mówi AI) jako 17-latek… Czyli w 1941 roku.

Ja osobiście słyszałem opowieść innego niemieckiego 17-latka, który właśnie wtedy (w 1941 roku) wstąpił do Wehrmachtu. Ale nie przymusowo, lecz na ochotnika. Poddany wcześniej nazistowskiej propagandzie, praniu mózgu, chciał walczyć za Niemcy. A przede wszystkim przeciwko radzieckiemu komunizmowi. 

Zapytałem więc AI, wobec tych sprzecznych informacji, w ten sposób: “Czy w 1941 roku powoływano do Wehrmachtu siedemnastolatków?” Odpowiedź: Nie. 

I takie jej wyjaśnienie do tej kwestii:

“Na tym etapie II wojny światowej machina wojenna III Rzeszy odnosiła jeszcze sukcesy na froncie. M.in. był wtedy początek operacji Barbarossa, czyli agresji na ZSRR, gdy Wehrmacht bardzo szybko doszedł na przedpola Moskwy. Zapotrzebowanie na rekruta nie wymagało w 1941 roku sięgania po tak młode roczniki. W 1941 roku obowiązkowy pobór do armii radzieckiej obejmował wyłącznie młodych ludzi w wieku 19-20 lat oraz roczniki starsze”. 

Sztuczna inteligencjo: kłamiesz li zatem, mówiąc mi, że kogoś wtedy przymusowo wciągnięto do Wehrmachtu? Czy też coś ci się tu jednak myli? Sądzę, że tak to tej AI powiedziano – w sprawie ojca Friedricha Merza. Dotychczas bowiem raczej nie wypadało chwalić się światu, że szło się na ochotnika na rozpętaną przez zbrodniczą III Rzeszę II wojnę światową. Lepiej wyglądało przyznać się, że wprawdzie było się w Wehrmachcie, twierdząc jednocześnie, że to było przymusowe powołanie.

Joachim Merz z 4-letniego okresu tej swojej służby w czasie II wojny światowej, podobno aż 3,5 roku spędził w niewoli rosyjskiej. Może stąd te zapędy jego syna, Kanclerza Niemiec Friedricha Merza, aby Rosję zniszczyć? Niektórzy, zawsze “wczorajsi” szukają wciąż rewanżu, za doznane klęski. Nawet choćby to miało nastąpić w kolejnym pokoleniu. Chyba znamy, na szczęście tylko z filmów, tę mentalność sycylijskich mafiosów? Vendetta… Zemsta może czekać dziesiątki lat. Ale obowiązuje!

Różnie jednak wojna na ludzi działa.

Mój znajomy, już nieżyjący, ten, który kiedyś wstąpił do Wehrmachtu jako 17-letni chłopak, wspomniany już Joachim, dożył nie aż tak sędziwego wieku, jak ojciec Kanclerza. Ale wojnę przeżył i żył jeszcze szmat czasu. Zdążył m.in. i mnie, dużo młodszemu, opowiedzieć o swoich wojennych przeżyciach. O śmierci, strachu, o żalu, gdy giną towarzysze broni. O okropnościach wojny. Walczył na froncie zachodnim, a potem na wschodnim. Tak, jak wspomniałem, wstąpił do wojska na ochotnika. Chciał walczyć. Ale ja poznałem go już jako człowieka, który był zwolennikiem pokoju. I pojednania. Porozumienia między narodami. A nie konfrontacji.

Jako człowieka, który w czasie wojny zrozumiał, że ”Iwan” (tak niemieccy żołnierze frontowi nazywali wtedy Rosjan), czyli ten rosyjski żołnierz po drugiej stronie, to też człowiek. Taki sam jak on. Jak ty, czy ja.

Jednemu z Rosjan zawdzięczał życie, gdy w 1944 roku, w trakcie walk o jakąś wieś, właśnie chyba na terenie dzisiejszej Ukrainy, ten rosyjski żołnierz nie strzelił do niego. Joachim opowiadał mi o tym tak: skończył mi się akurat magazynek z nabojami, gdy stanąłem przed jakąś chatą. A będący w jej środku Rosjanin otworzył nagle drzwi i wycelował w moim kierunku “pepeszę”. Lecz pozwolił mi, bezbronnemu w tym momencie, odejść.

Mój przyjaciel nie był jedynym Niemcem, którego wojenne przeżycia doprowadziły do pojednania, do przyjaźni z wieloma ludźmi na całym świecie. W szczególności ze Słowianami i innymi narodami ze wschodu, z którymi w czasie II. wojny światowej przecież walczył, i oni, czyli my Słowianie, według wodza III Rzeszy, mieli zginąć. Po wojnie, jego dom w Konstanz nad Jeziorem Bodeńskim był otwarty dla gości z Polski, z Czech, z Rumunii. Miałem okazję poznać go jako dobrego człowieka, który nie zatajając swojej wojennej przeszłości ukazywał nam wszystkim, że najważniejsze jest pojednanie między narodami.

Dziś mamy powrót ideologii nienawiści.

Aż nie mogłem uwierzyć, gdy na towarzyskim spotkaniu moi znajomi stwierdzili, że nie będą słuchać piosenek w języku rosyjskim, bo Rosja to agresor. Odrzucą też całą literaturę rosyjską, tak? Spalą książki Dostojewskiego, Czechowa, Puszkina i Bunina – tę  niebagatelną część literatury światowej. Cóż, wina Putina!

Ale wróćmy do Bremy.

Wejdźmy w Tunel Pokoju w Bremie (niem. Friedenstunnel).

Jest to wyjątkowy projekt artystyczno-społeczny mający wymiar idei i dzieła sztuki a zarazem jest to po prostu przejście podziemne pod liniami kolejowymi, zlokalizowane w dzielnicy Schwachhausen, łączące ulice Parkallee i Rembertistrasse. Obiekt ten służy jako symbol otwartości, tolerancji oraz komunikacji między ludźmi różnych narodów i religii. Dawniej obiekt nosił nazwę Rembertitunnel. Pomysłodawczynią przekształcenia go w monument pokojowy była projektantka graficzna i działaczka pokojowa Regina Heygster, która zainicjowała ten projekt w reakcji na zamachy z 11 września 2001 roku na World Trade Center w USA. Za opiekę nad obiektem odpowiada stowarzyszenie Friedenstunnel – Bremen Sets an Example e.V.. Jest to stowarzyszenie, którego anglojęzyczną nazwę warto przetłumaczyć: „Bremen daje przykład”. Czyż nie piękna nazwa?

Przykład dla świata, że o pokój trzeba dbać, że należy uwidaczniać idee pokojowe. Także w taki, nietypowy sposób.

Tunel ma wiele pokojowych motywów. Ma mozaiki, w tym godło z gołębiem i kluczem oraz mozaikę „Drzewo Życia i Lotos”. Ściany zdobi 100-metrowy fryz pokojowy, na którym słowo „pokój” zostało zapisane w 135 językach (w tym również w języku polskim). Znajdują się tam także 82 panele tekstowe oraz nowoczesne oświetlenie LED. Integralną częścią otoczenia są tzw. drzewa pokoju (dąb i palma) oraz specjalna przestrzeń zwana Ogrodem Religii (Garden of the Religions). To ma być symbolika dążenia do Pokoju na świecie. Ale tu ja mam moje wątpliwości, niestety. Nieraz już o tym pisałem. Czyż chociażby moja religia, chrześcijańska, rzymska i katolicka, naprawdę dąży do pokoju? A co robią ci wszyscy kapelani wojskowi w armiach chrześcijańskiej Europy? Tak, wiem, Kościół ma na to odpowiedź. Żołnierzom trzeba zapewnić posługę religijną. Także na wojnie. Absurd: Kościół przeinaczający proste ewangeliczne przesłanie miłości bliźniego w pokrętną doktrynę jakichś wojen sprawiedliwych.

Nie ma wojen sprawiedliwych. Wobec istnienia człowieka.

Tunel Pokoju w Bremie tętni życiem społecznym – regularnie organizowane są tu np. koncerty muzyczne i debaty z cyklu „Frieden konkret”, czyli pokój, lub o pokoju konkretnie. 

Na wspomnianych 82 panelach tekstowych umieszczono 104 cytaty i sentencje pochodzące od 71 autorów reprezentujących różne epoki, kręgi kulturowe oraz wielkie religie świata (m.in. chrześcijaństwo, judaizm, islam, buddyzm i hinduizm). Wybór cytatów ma na celu skłonienie przechodniów do refleksji nad pokojowym współistnieniem, empatią i przełamywaniem barier. Na ścianach znajdziemy myśli filozofów, mistyków, działaczy społecznych i autorytetów, takich jak: 

  • Dalajlama (myśli o współczuciu i uniwersalnej odpowiedzialności)
  • Mahatma Gandhi (sentencje o pokoju bez przemocy)
  • Albert Einstein (cytaty o potrzebie zrozumienia między ludźmi)
  • Klasyczne teksty mędrców i nauczycieli duchowych z różnych tradycji Wschodu i Zachodu.

Patrzę na zdjęcie przedstawiające napis nad wjazdem do tunelu. W tłumaczeniu na język polski brzmi on:

„Zrozumienie jest bramą do porozumienia. Porozumienie jest bramą do zrozumienia”. 

Tylko, że… Chyba niewielu wjeżdżających w tunel kierowców zdąży to przeczytać. Patrzą niżej, na samochody zaparkowane wzdłuż ścian tunelu (widać jest to tam dozwolone). Muszą uważać, czy któryś z nich akurat nie wyjeżdża z miejsca postoju, włączając się do ruchu. Możliwości na „manewr obronny” może nie być, bo jezdnia tunelu ma tylko po jednym pasie ruchu do jazdy w każdym z kierunków. 

A piesi, zabiegani w tej codzienności swojej, czy przystaną na chwilę by przeczytać sentencje? Na przykład te dwie:

„Jak ma być możliwy w przyszłości pokój, gdy kontynuuje się inwestowanie w produkcję broni, w badania, aby rozwinąć nowe rodzaje broni?”

No właśnie! To dzieje się tu i teraz. Np. wszyscy rozwijają teraz nowe typy dronów i ich produkcję na wielką skalę. Zdalne zabijanie już zrobiło karierę. 

I drugi cytat ze ściany Tunelu Pokoju:

„Korzystne dla pokoju nie jest posiadanie silnej armii, lecz w ogóle nieposiadanie żadnej armii”.

A my, teraz, w naszych społeczeństwach, w europejskich państwach, zbroimy się! Powiększamy armie! Chcemy wrócić do tzw. powszechnego poboru, czyli branki i łapanki. Nie mówię tu o nas, o zwykłych ludziach. My tego nie chcemy! Ale oni, ci nasi politycy, chcą! A sami ich sobie wybraliśmy. Z nieroztropności naszej. By nie powiedzieć – z głupoty!

I będzie tu u nas, nie daj Boże, jak na ulicach Ukrainy, gdzie poluje się na poborowych, tak jak kiedyś, w tamtej dawnej dzikiej Afryce, na czarnoskórych niewolników. 

Komuś nie podobają się tu użyte przeze mnie słowa? Czarnoskóry, niewolnik, branka, łapanka, polowanie na ludzi? Niepoprawne politycznie? Niestety, jednak prawdziwe.

To się dzieje! Takie są fakty.

O których main-stream nie chce informować. Ukrywa, przeinacza. A teraz już nawet chce karać tych, którzy będą chcieli mówić prawdę. 

Pytania o tych kierowców i pieszych, czy przejeżdżając lub przechodząc przez Tunel Pokoju w Bremen, widzą te propokojowe napisy, były retoryczne. Tak myślę. Nie widzą. Piękna to inicjatywa, ale chyba martwa. Jak muzeum dobrych myśli. Jak wspomnienie zbombardowania tego miasta… Już od 25 lat istnieje ten tunel pokoju w Bremen. Nie przyniósł Pokoju na świat. Nawet w głowach Niemców nie utrwalił życzenia, aby Pokój trwał. Bo dlaczego w takim razie wybrali sobie na Kanclerza zwolennika zbrojeń, militarystę Friedricha Merza? 

Oby przynajmniej mógł dalej istnieć ten tunel, bo gdy druga wojna światowa nadleciała nad Bremen, zostawiła to miasto w gruzach i zgliszczach. Młode pokolenie już często nic o tym nie wie. I nie wie, że znowu chcą je wielcy tego świata poprowadzić na wojnę. Na rzeź.

Ale jest jakaś jaskółka z dobrą nowiną. Jakieś światełko w tunelu. 

Pod koniec września 2026 roku młodzież w Niemczech zorganizowała ogólnokrajowe strajki i demonstracje w ponad 100 miastach.

Protesty organizowane były z inicjatywy „Schulstreik gegen Wehrpflicht” („Strajk szkolny przeciwko obowiązkowi wojskowemu”). Wzięło w nich udział ponad 45 tysięcy uczniów i młodych ludzi. Odbyły się m.in. w Berlinie, Hamburgu, Monachium, Stuttgarcie, Frankfurcie i Kolonii. Manifestacje były wymierzone przeciwko możliwemu przywróceniu obowiązkowego poboru oraz nowym przepisom dotyczącym służby wojskowej (nakładającym na 18-latków obowiązek wypełnienia kwestionariusza i przejścia badań lekarskich). Sprzeciwiająca się militaryzacji młodzież niosła na transparentach antywojenne hasła, takie jak „Wasza wojna – bez nas” czy „Nie weźmiemy udziału w waszych wojnach”. 

Niestety, Kanclerz Friedrich Merz nic z tego nie zrozumiał. Albo inaczej: realizuje bezwzględnie wytyczne swoich mocodawców z Wall Street, dla których wojna ma kolor zielony. Kolor dolarów.

Znów pojechał do Kijowa zapewniać, że Niemcy niezmiennie wspierać będą Ukrainę. Militarnie i w ogóle we wszystkim. Byle walczyć dalej. Jak to się mówi: „Do ostatniego Ukraińca”.

I wtedy ci uczniowie i studenci z Niemiec, a także ci z Polski, dostaną na mejla, smartfona, pocztą, lub poprzez gońca, wezwanie. Na wojnę. Niestety, tym młodym, protestującym przeciwko poborowi do wojska, jeszcze się wydaje, że na cudzą wojnę nie pójdą…. Wojenna machina już jednak toczy się w ich kierunku. I w naszym.

Ale może jednak, ten odnawiający się, na razie skromny ruch pokojowy, te demonstracje, zmienią świat?

To jest to „Światełko w tunelu”. A jest też przecież i taka sentencja: „Kropla drąży skałę”.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

error: Ta tresc jest chroniona przed kopiowaniem
Przewijanie do góry