ALBUM „KRIEGSFIBEL” – „ELEMENTARZ WOJNY”
AUTOR: BERTOLT BRECHT
Tłumaczenie z języka niemieckiego: Sławomir Włośniewski
UWAGI DO FOTOGRAFII ZAMIESZCZONE PRZY ZDJĘCIACH
Adnotacja tłumacza:
Są to dodatkowe informacje, znajdujące się w końcowej części albumu i dotyczą jedynie wybranych zdjęć.
Fotografia nr 4: Zwycięzca. Generał Juan Yague, klęczy przed swoim fotelem tronowym podczas mszy na wolnym powietrzu na Plaza de Catalunya w Barcelonie W tle Hotel Colon. Za Yague są generałowie (także klęczą – przyp. tłum.) Martin Alonso, Barron, Vega.
Fotografia nr 6: Najazd na Norwegię.
Fotografia nr 5: Najazd na Polskę.
Fotografia nr 8: Wmaszerowanie do Holandii. Belgia i Francja. „Niemieckie oddziały szturmowe – tu schowani pod wagonem kolejowym, przed atakiem na linię Kanału Alberta – oni byli młodzi, twardzi i zdyscyplinowani. Łącznie stanowili 240 dywizji. Ale chociaż świat wierzył, że podbój nastąpił nastąpił tylko dzięki samolotom i czołgom, to sukces bazował w rzeczywistości na staromodnej taktyce skierowania największej siły ognia na decydujące punkty.”
Fotografia nr 11: „Wiosna przyszła już do Paryża i tu widzimy typowy o tej porze przedwiośnia obrazek: łowienie na wędki ryb na nabrzeżu nad Sekwaną zaczęło się na dobre. I tego roku wędkarzy jest więcej niż kiedyś – to kwestia głodu.”
Fotografia nr 12: „Niemcy byli „uprzejmi” dla tego Francuza. Zawiązali mu oczy zanim został zastrzelony”.
Fotografia nr 14: Petain i Laval. Szefowie „Rządu Vichy” i kolaboranci nazistów.
Fotografia nr 15: Załoga niemieckiego bombowca.
Fotografia nr 16: Centrum miasto (City) dzisiaj. Wewnętrzne części Londynu przybrały, w toku wojny w powietrzu, charakter dzielnic ruin. To spojrzenie na centrum jest dokonane z Katedry Św. Pawła.
Fotografia nr 17: „Port w Liverpoolu drugi co do wielkości w Anglii był jak wiadomo celem wielu niemieckich ataków bombowych i otrzymał wiele trafień. Tu widzimy dobre zdjęcie portu i smugi dymu z ogniem pokazują, że urządzenia portowe niedawno miały odwiedziny niemieckich bombowców.”
Fotografia nr 19: Londyńska ludność w metrze podczas bombardowania.
Fotografia nr 20: Nowa gałąź zarobkowania. Biedni ludzie w Londynie otrzymali poprzez bombardowania nowe źródło zarobków. Młodzież obojga płci zbiera się przy wejściu do metra, które jak wiadomo służy jako schron podczas ataków z powietrza.
Fotografia nr 22: Brytyjskie bombowce nad Berlinem. Późnym latem brytyjskie siły powietrzne (Royal Air Force) podjęły liczne ataki na Hamburg, Bremę i inne duże niemieckie miasta o znaczeniu przemysłowym i militarnym. Na Berlin zrzucili Brytyjczycy bomby w dniu 10/11 września po raz pierwszy w ataku nocnym. Zdjęcie pokazuje dom w Berlinie, który został zniszczony nalotem bombowym.
Fotografia nr 23: „10 grudnia Hitler miał jedno ze swoich wielkich przemówień w fabryce broni w pobliżu Berlina. Nasze zdjęcie pokazuje Kanclerza Rzeszy i Naczelnego Dowódcę Wehrmachtu na podium dla mówcy. Na lewo od Hitlera stoi kierownik Niemieckiego Frontu Pracy dr Robert Ley i Minister Rzeszy dr Goebbels.”
Fotografia nr 28: Wielka trójka nazistów – ich koniec powinien być wagnerowski.
Fotografia nr 30: Feldmarszałek Fedor von Bock. 61 lat. Prusak, zdobył Polskę, Paryż i Północny Kaukaz. Feldmarszałek Hugo Sperrle. 57 lat. Syn bawarskiego rolnika, komenderował oddziałami lotniczymi w Hiszpanii, Polsce, Holandii, Francji i w Bitwie o Anglię. Feldmarszałek Karl von Rundstedt. 66. Zaplanował i przeprowadził słynne przełamanie frontu nad Sedanem, gdzie teraz ma on swoją kwaterę główną. Feldmarszałek Erwin Rommel. 50. Elegancki, mocno uderzający, Komendant niemieckiego Korpusu Afrykańskiego w bitwie o Egipt. Generał Heinz Guderian, 56. Prusak. Miał wspaniałe sukcesy pancerne w Polsce i we Francji, dowodził dywizjami pancernymi z pokładu samolotu. Feldmarszałek Siegmund List, 62. Stalowy bawarski mistrz szybkiego działania, przedarł się przez Polskę i Francję.
Fotografia nr 31: Zmotoryzowane kościoły niemieckie.„Zgodnie z doniesieniami z kręgów katolickich, katolicki kościół dysponuje w Niemczech 38 zmotoryzowanymi kościołami. Chodzi tu o małe ołtarze, montowane na samochodach, które są stosowane na obszarach ze słabą infrastrukturą komunikacyjną, aby każda mała wieś mogła wysłuchać nabożeństwa. Zakłada się, że zbudowanych zostanie dalsze 10 takich mobilnych kościołów, aby m.in. mogły być one używane w położonych w oddaleniu obozach militarnych. W większości przypadków duchowni służą tu także jako kierowcy tych pojazdów.”
Fotografia nr 32: Zakład przemysłowy w Katowicach.
Fotografia nr 33: Najazd na Związek Radziecki (przygotowany już w piaskownicy).
Fotografia nr 34: Wypad do Laponii.
Fotografia nr 35: Kampania Afrykańska. Gdy „Lis pustyni”, niemiecki feldmarszałek Erwin Rommel (z lewej), wzniósł ten przedwczesny toast, jego Korpus Afrykański był jeszcze „nie do pokonania”.
Fotografia nr 36: Ale przy jego krótkiej ucieczce przez Libię zostawił on tam wiele swoich pobitych oddziałów. Ten Niemiec próbował nadaremno schować się przed atakiem Aliantów.
Fotografia nr 37: Afryka.
Fotografia nr 38: Churchill.
Fotografia nr 39: Japoński nalot bombowy na brytyjską bazę w Singapurze. 6 grudnia 1941 r. atakiem z powietrza na amerykański port wojenny Pearl Harbour zaczęła się wojna między USA a Japonią.
Fotografia nr 40: Amerykanin, i Japończyk, którego ten zabił. Szeregowy Wally Wakeman wyjaśnia: „Spacerowałem ścieżką w dół, gdy zobaczyłem dwóch gości. Oni uśmiechnęli się do mnie i ja do nich. Jeden wyciągnął pistolet. Ja wyciągnąłem mój. Zabiłem go. To było dokładnie jak na filmie.”
Fotografia nr 41: „Szanowni panowie, aby wyjść naprzeciw szaleństwom szerzącym się szeroko w dzisiejszych czasach, natura wytworzyła warzywo o kształtach „Pin-up-Girl”. Te pięknie uformowane, jedwabiste nogi nie należą do tancerki rewiowej, lecz pochodzą z mojego ogrodu. Jest to w rzeczywistości korzeń marchewki. Gdy został umyty i wyczyszczony, pomyślałem sobie, że wygląda bardzo podniecająco. John Bretherick, Filadelfia. Pennsylwania.”
Fotografia nr 42: Kobieta w Tajlandii (Syjam) ze swojego zaimprowizowanego schronu w piwnicy w Schiengmai wypatruje amerykańskich bombowców, które przybywają z francuskich Indochin, aby bombardować osiedla graniczne.
Fotografia nr 43: Z frontu walki obok Buna, na Nowej Gwinei nadchodzi ociemniały australijski żołnierz piechoty, wspierany przez uprzejmego papuaskiego tubylca. Obaj mężczyźni są boso.
Fotografia nr 44: Czaszka japońskiego żołnierza zatknięta przez oddział USA na wypalony japoński czołg. Ogień zniszczył resztę zwłok.
Fotografia nr 45: Rząd surowych krzyży wyznacza amerykańskie groby w pobliżu Buna. Rękawica oficera z ekipy wykonującej pochówki wskazuje przypadkowo na niebo.
Fotografia nr 46: To jest szorstka zabawa, ta, w którą gramy, mały przyjacielu, i tobie by się nie podobała. Amerykański żołnierz przenosi japońskie dziecko w bezpieczne miejsce.
Fotografia nr 47: Amerykański żołnierz stoi nad umierającym Japończykiem, którego był zmuszony zastrzelić. Japończyk ukrył się w barce desantowej i strzelał do oddziałów U.S.
Fotografia nr 48: „UCIEKINIERZY BEZ MIEJSCA, GDZIE MOGLIBY SIĘ UKRYĆ” Ta żydowska matka i jej dziecko została wyłowiona z morza, razem ze 180 innymi osobami, które szukały ucieczki do Palestyny. Ale 200 utonęło, gdy statek „Salvator” (Salwator to w tłumaczeniu Zbawiciel – przyp. tłum.) rozbił się na skałach tureckiego wybrzeża. I „Salvator” nie był pierwszym taki statkiem. Statek „Patria” (Patrias to w tłumaczeniu Ojczyzna – przyp. tłum.) eksplodował z 1771 osobami na pokładzie. „Pentcho” z 500 ludźmi wpadł na brzeg włoskiej wyspy. „Pacific” był zmuszony z 1062 uciekinierami znowu wypłynąć w morze z Palestyny, a „Milos” z 710. Poza tym jest Odyseja 500 Żydów, którzy przez długie cztery miesiące tułali się od portu do portu. – Przybywają z całej Europy, zapakowani jak bydło, w zdolne pływać po morzach barki. Dokąd mają oni pójść – te siedem milionów europejskich Żydów? Limit przyjmowania emigrantów wynosi 12 000 na rok. Frachtowce i statki do przewozu bydła, mają nowy rodzaj ładunku, nowy rodzaj ludzkiej kontrabandy. W ostatnim roku przeszmuglowano do Palestyny 26 000. Ale co będzie z tymi siedmioma milionami? Dziecko (na zdjęciu) bawi się swoją nóżką – czuje się jak w domu, w ramionach swojej matki. Nie wie, że jego ojciec właśnie utonął w morzu Marmara. Tylko jego matka wie jak podwójnie straszna jest śmierć poprzez utonięcie, gdy widzi się już brzeg.
Fotografia nr 49: „Niemcy poszli w tamtym kierunku” mówi sycylijski rolnik do generała brygady pierwszej dywizji, Theodora Roosvelta.
Fotografia nr 50: Przywracanie normalnego życia – amerykańscy oficerowie sprzedają amerykańską mąkę włoskim cywilom.
Fotografia nr 51: W szpitalu w Charlestone w Południowej Kalifornii siedzi cierpliwie na łóżku chłopak amerykańsko-japońskiego pochodzenia, który stracił wzrok podczas zdobywania Volturno we Włoszech.
Fotografia nr 52: Wyczerpani żołnierze, którzy potrzebowali 1,5 dnia aby dojść na swoje pozycje, zostali tutaj sfotografowani przez reportera Georga Silk z magazynu LIFE, gdy uchwycili okazję, aby zrobić sobie krótką drzemkę w słońcu. Niektórzy z nich wygrzebali głębokie lisie jamy, ale inni którzy nie troszczyli się o niemiecki ostrzał ogniowy, spali bez żadnej ochrony wprost na ziemi. Białe taśmy, widoczne na kilku górnych zdjęciach, oznaczają te miejsca, kóre zostały nocą oczyszczone przez saperów i gdzie prowadzą ścieżki przez pola minowe.
Fotografia nr 53: 6 czerwca 1944 r, Amerykanie lądują w północnej Francji.
Fotografia nr 54: Radzieccy partyzanci
Fotografia nr 55 Niemiecki strzelec – i jego rosyjski przeciwnik
Fotografia nr 56: Ociemniały niemiecki żołnierz w moskiewskim lazarecie
(nr 57-58: brak opisów)
Fotografia nr 59: „Po oswobodzeniu Kercza przez nasze oddziały wyszły tam na światło dzienne wstrząsające szczegóły o jednym z najbardziej piekielnych przestępstw, jaskich dopuściła się niemiecka armia na terenie radzieckim – rozstrzelanie ponad 7 000 osób cywilnych. Urząd terenowy niemieckiej Komendantury zebrał ludzi poprzez zastosowanie triku, tj. wydanie rozkazu Nr 4, którym nakazano zebranie się na placu Sennaya. Po tym, jak ludność się zgromadziła, zostali oni otoczeni, wypędzeni z miasta i rozstrzelani karabinami maszynowymi.” – z noty, która została wydana na temat niemieckich zbrodni, przez Komisarza Ludowego Spraw Zagranicznych Wiaczesława Mołotowa w dniu 27 kwietnia 1942 r.
To zdjęcie zostało zrobione, gdy para małżeńska – po odbiciu Kercza przez Armię Czerwoną w lutym 1942 roku – powróciła tam i zidentyfikowała zwłoki ich syna.
Fotografia nr 60: „Powrót do swojego miejsca zamieszkania”
Fotografia nr 61: „TWARZ NIEMIECKIEJ ARMII w Rosji ukazuje się teraz zmrożona, zakłócona, opróżniona z siły woli i dumy. To były kiedyś elitarne oddziały terroryzujące świat od 1940 do 1941 roku, ale im dalej weszły w Rosję, tym mniej zależało im na tym, aby w zimnie i na tych rozległych przestrzeniach, umierać. Jeżeli nawet zacięci Rosjanie przesuną się znowu w kierunku zachodnim – to wtedy zrobi się przynajmniej cieplej.”
Fotografia nr 62: „PONOWNE ZJEDNOCZENIE W JEDNYM Z ROSYJSKICH MIAST”. To zdjęcie pochodzi z jednej z rosyjskich miejscowości, którą zdobyli Niemcy. Niemieckie buciory zbrukały czyste, małe domki. Niemieckie siekiery wyrąbały brzozy na opał. Niemieckie żołądki skonsumowały zapasy posiadaczy sklepów – produkty pobliskich gospodarstw. Niemcy wieszali mężczyzn i kobiety, bo oni stawiali im opór. Innych wysyłali do obozów pracy przymusowej, rozstrzeliwali „zdrajców” za jakieś przypadkowe słowo. Mieszkańcy wsi, poszli, jeżeli mogli, do partyzantów, ale wielu pozostało. Z tych prawie połowa zmarła z głodu i chorób. Jednak – miejscowość żyła.
Gdy Armia Czerwona przybyła tu znowu i Niemcy uciekli, starzy ludzie wyczołgali się z ruin ich domów. Byli zdezorientowani i nie odważali się wierzyć, że uwolnienie rzeczywiście nastąpiło. Ale chude, małe dzieci pobiegły naprzód, aby powitać żołnierzy. One wiedziały, że pewnego dnia to nastąpi.”
Fotografia nr 63: „GRECKI CHŁOPCZYK z głodu spuchnięty, straszne wspomnienie śmierci głodowej jednej trzeciej wszystkich dzieci w Atenach. Dziewięcioro z dziesięcioro noworodków umierało. Warunki są trak straszne, że Narody Zjednoczone pozwoliły przekraczać blokadę Grecji.
ROSYJSKIE DZIECI należą do tych, które z powodu nazistów musiały najciężej cierpieć. Były nie tylko świadkami plądrowania ich rodzinnych miejscowości, wiele było także rannych w czasie walk, które jak pożar stepu szalały na zamienionych w pustynie rosyjskich równinach.
SYCYLIJSKI CHŁOPCZYK, który widział, jak jego rodzice zostali zabici przez Niemców, widzi tak jak i inni młodzi Włosi, że wojna zabrala mu światło słońca. Dopiero dowie się, że Rada Aliancka zakończy takie niesprawiedliwości, jak ta, że dzieci, jak krety, musiały pracować w kopalniach miedzi.
FRANCUSKIE DZIECI – Nieobecne jakby, stoją dzieci w porze obiadowej, milcząc, na dziedzińcu szkolnym. Albo biegają po ulicach w poszukiwaniu chleba – są zbyt zmęczone i zbyt głodne, aby naprawdę się bawić lub myśleć o ich zadaniach szkolnych. Gruźlica ciągle wzrasta.”
Fotografia nr 66: „Powrót do zmienionego świata. Francuscy żołnierze, uwolnieni po pięciu latach niewoli, maszerują ulicą w Niemczech: ich pierwsze kroki w drodze do domu”.
UWAGI DO FOTOGRAFII ZAMIESZCZONE W POSŁOWIU
Fotografia nr 5: Druga wojna światowa rozpoczęła się 1 września 1939 r. najazdem na Polskę, która nie mając sił odeprzeć naporu, źle uzbrojona i przewodzona przez znienawidzoną przez naród kastę oficerów – okazała się łatwym łupem. Została zdobyta w osiemnaście dni. Hitler nazwał tę agresję „wojną błyskawiczną”, tak jak później i inne swoje, trwające przez pewien czas, sukcesy.
Fotografie nr 6 i 7: Dania i Norwegia zostały zajęte w dniu 9 kwietnia 1940 r. przez oddziały niemieckie. Nocny napad na oba skandynawskie kraje wyjaśniał Hitler jako „działania ochronne”. Musiał jakoby ochronić Norwegię i Danię przez Anglikami. A chodziło mu o to, aby zdobyć norweskie żelazo i duńskie masło.
Fotografie nr 8, 9, 10, 11, 12: Trzy dni po agresji na Polskę – związane z Polską sojuszniczymi paktami – Anglia i Francja wypowiedziały wojnę reżimowi Hitlera. Opuszczona przez rządzących, we własnych szeregach mająca faszystów (francuska organizacja faszystowska „Croix de feu”), poniosła francuska armia liczne klęski. Wrogi robotnikom rząd skapitulował 22 czerwca 1940 r. przed napastnikiem. W pierwszym, krótkim czasie okupacji, próbowali naziści zachowywać pozory i stworzyć coś jakby „Niemiecko -Francuski Alians”. Jednak gdy włączyli francuski przemysł na cele swojej wojny, robotnicy zaczęli się bronić, bronił się naród. Aby złamać opór, rozstrzeliwali naziści stale rosnące ilości zakładników. Cała miejscowość, Oradour-sur-Glane, została obrócona przez SS w proch i pył.
Fotografia nr 13: Lion Feuchtwanger mieszkał jako emigrant w Sanary, w południowej Francji, gdzie ukończył pięć powieści. W krótkim czasie po rozpoczęciu wojny półfaszystowski francuski rząd wydał zarządzenie, zgodnie z którym wszyscy Niemcy, także przeciwnicy Hitlera, bojownicy z Hiszpanii oraz uciekinierzy żydowscy, mieli być internowani. Feuchtwanger trafił do obozu koncentracyjnego Les Milles, później do obozu obok Nimes, który leżał na obszarze nie zajętym. Stamtąd wydostali go przyjaciele i umieścili w bezpiecznym miejscu; statkiem dostał się do Ameryki, gdzie dziś żyje i pisze, w Kalifornii, w miejscowości Pacific Palisades.
Opis swoich przeżyć i tamtych dni, daje Feuchtwanger w książce „Diabeł we Francji” (wydawnictwo Greifen-Verlag, Rudolstadt, 1954).
Fotografia nr 14: Marszałek Petain i Minister Laval byli po klęsce Francji rządem z łaski Hitlera. Nazywano ich „Rząd Vichy”, ponieważ rezydowali w mieście Vichy. Wykonywali zarządzenia niemieckich faszystów i nie uniknęli później kary. Petain zmarł w więzieniu, Laval został rozstrzelany.
Fotografia nr 22: Od 1940 r. do 1945 r. tylko nad Niemcami zrzucono:
Waga bomb w tonach = 1 300 000
Ilość ofiar = 500 000
Ilość ofiar śmiertelnych
na tonę +0,38
Fotografia nr 24: NOSKE, Gustav: socjaldemokratyczny Minister Obrony Republiki Weimarskiej, obalił niemiecką rewolucję. Jego „Żelazna Brygada” i jego „Korpusy Wolności” – pewien rodzaj kontrrewolucyjnego pospolitego ruszenia – wyszli w brutalny sposób przeciwko proletariatowi walczącemu o swoje prawa. Na jednej z konferencji socjaldemokratycznego rządu z oficerami – styczeń 1919 – gdzie Noske żądał zdecydowanych decyzji, zwrócono się do niego, że to on powinien coś zrobić (Kontrrewolucję). Noske odpowiedział: „Co do mnie – ktoś musi tu być tym krwawym psem!”. I on nim był. Imię, które sam sobie wybrał, pozostało z nim.
Gdy Hitler doszedł do władzy, otrzymał Noske wysoką emeryturę i został przeniesiony w „honorowy” stan spoczynku.
Fotografia nr 25: Göring, Hermann: najbardziej pilny w interesach czołowy Nazista. Poza ośmioma przynoszącymi mu pieniądze tytułami posiadał tzw. „Zakłady Hermann Göring” jak też udziały w dalszych zakładach przemysłu ciężkiego i w UFA (niemiecka wytwórnia filmowa – przyp. tłum.). Pasł swój brzuch w swoich pałacykach (Karinhall) i „zbierał” dzieła sztuki, które na jego rozkaz były dla niego w całej Europie kradzione.
W 1945 r. uciekł do Amerykanów w nadziei, że na bazie wspólnych interesów uratuje swoje życie. Była to niepozbawiona podstaw kalkulacja, błędna tylko w tym, że daleko przecenił władzę swoich amerykańskich przyjaciół od interesów.
Przez międzynarodowy sąd w Norymberdze został w dniu 30 września 1946 skazany na śmierć przez powieszenie. Wykonanie kary nie mogło jednak nastąpić. Za pomocą trucizny, dostarczonej przez nieznane osoby, sam usunął się ze świata.
Fotografia nr 26: Goebbels Joseph: kierował „Ministerstwem Oświaty ludowej i propagandy” i reżyserował wszystkie uroczystości nazistowskie. Goebbels nie mógł zostać pociągnięty do odpowiedzialności prawnej: podczas gdy armia radziecka walczyła na ulicach Berlina, uchylił się on już, za pomocą trucizny, wraz ze swoją rodziną, od kary.
Fotografie nr 35 i 36: Po tym jak Włochy przystąpiły do II. wojny światowej, przystąpiły one, z pomocą Niemiec, do rozszerzania swoich kolonii w Afryce. Italia posiadała część Somalii i Libii. Niemiecki Korpus Afrykański został skierowany na Libię, gdzie razem z oddziałami włoskimi przystąpił do ataku na wschód, przeciwko Egiptowi. Dotarł jednak tylko w pobliże Aleksandrii, nigdy dalej. Tam utknął i został powoli starty. Oddziały musiały się oddać w niewolę Anglikom lub umierać na pustyni.
Fotografie nr 39, 40, 42, 43, 44, 45, 46, 47: Japoński cesarz Hirohito, sprzymierzony z niemieckim Führerem i włoskim Duce, wysłał 8 grudnia swoje bombowce przeciwko amerykańskiemu portowi wojennemu Pearl Harbour na Pacyfiku. Mocno uzbrojona Japonia rozpoczęła w Azji i na Pacyfiku wchodzić w miejsce dotychczasowych władców kolonialnych aby ciągnąć zyski z bogatych źródeł surowców. Wojna rozgrywała się na rozległym Pacyfiku. Po początkowych zwycięstwach, japońskie oddziały musiały oddawać wyspę po wyspie. Walki prowadzone były z wielkim okrucieństwem. Amerykańscy żołnierze, ze swoimi uprzedzeniami rasowymi, traktowali Japończyków jako stworzenia o mniejszej wartości i odpowiednio do tego traktowali.
Fotografia nr 49: Po tym jak Amerykanie wylądowali na Sycylii i w południowych Włoszech, lud powstał. Mussolini został pojmany i powieszony. Faszyści stracili teren, nie licząc obszaru na północy Włoch. Włochy skapitulowały 8 września 1943 roku. Marszałek Badoglio zaczął, z jedną częścią włoskich sił zbrojnych, prowadzić działania wojenne przeciwko oddziałom niemieckim. Żołnierze trzech grup interesów ruszyli na siebie: amerykański korpus ekspedycyjny, armia włoska i niemiecki Wehrmacht.
Fotografia nr 50: Jednym z największych biznesów była „pomoc” dla głodujących po wojnie narodów Europy. Ten interes robiły największe amerykańskie konsorcja producentów środków spożywczych. Sprzedawały one państwowym organizacjom pomocowym towary, których same nie były w stanie zbyć. Towary zapłacone z pieniędzy podatkowych obywateli, były wysyłane do Europy, ale wraz z wyrobami przybywali też specjaliści gospodarczy i osoby „umocowane politycznie”, które za funt smalcu kupowały polityków, a za puszkę konserw, przywódców partyjnych. Za każdy worek cukru klasa burżuazyjna, która popadła w biedę i została osłabiona, oddawała pozycje umożliwiające władcze działania, za pomocą których Stany Zjednoczone mogły teraz kierować gospodarką w interesie zamorskich koncernów.
Fotografia nr 53: 6 czerwca 1944 r. był to dzień operacji „D-Day”, która zapoczątkowała długo oczekiwany przez narody Zachodniej Europy, drugi front. Wciąż się ociągając, wysłały jednak teraz, Anglia i Ameryka, swoich żołnierzy za kanał. Żołnierze, którzy rankiem 6 czerwca 1944 r. wyskakiwali z barek desantowych i brodzili w wodzie, sądzili, że dają swoje życie za wolność Europy. Nie wiedzieli, że zostali dopiero wtedy wysłani do walki, gdy armie radzieckie postępowały już za pobitymi wojskami niemieckimi cofającymi się w kierunku Niemiec.
Fotografia nr 54: Trzydzieści pięć niemieckich dywizji miało Moskwę najechać i zdobyć. Moskwa została jednak obroniona przez bataliony robotnicze, dywizje obrony ludowej i oddziały Armii Radzieckiej. Zebrały się kobiety i mężczyźni w każdym wieku, napełnieni wielką nienawiścią do przestępców przeciwko pokojowi. I ponieważ oni chwycili za broń nie w imię obcych interesów, lecz w imię swoich własnych, musieli zwyciężyć. I tak w dniu 06.12.1941 r. wyszła z Moskwy ofensywa i wypchnęli oddziały hitlerowskie w wielu miejscach aż na głębokość 400 kilometrów na zachód.
Fotografia nr 59: Największe straty w II. wojnie światowej mają do zanotowania narody Związku Radzieckiego. W jednym ze sprawozdań mówi się: „Mołotow stwierdził podczas paryskiej konferencji pokojowej, że w wojnie zginęło 7 000 000 radzieckich żołnierzy. Instytut paryski badając gospodarkę radziecką oceniał ilość ofiar wśród radzieckiej ludności cywilnej na 10 milionów, z czego połowa została zabita, a połowa zamarzła, umarła z głodu lub w trakcie deportacji.” (P.M.S. Blackett, „Militarne i polityczne następstwa energii atomowej”)
Fotografia nr 61: W dniu 19 listopada 1942 roku oddziały radzieckie przełamały front i zamknęły Stalingrad w kotle. Hitler rozkazał, aby się nie poddawać i walczyć do ostatniego pocisku. Po trwających dwa i pół miesiąca walkach i bezsensownym umieraniu, w dniu 2 lutego 1943 roku skapitulowała 6. Armia Niemiecka. Z 330 000 mężczyzn żyła jeszcze jedna trzecia. Z tej klęski Wehrmacht nie podniósł się już nigdy. Nadszedł początek końca.
Uwaga tłumacza:
Tłumaczenie z wydania 2, 1968 r.
Copyright 1955 by Eulenspiegel Verlag, Berlin (Wydawca)
Druk: C.G. Röder Lipsk
Adnotacja Wydawcy na odwrocie strony tytułowej albumu:
Nowe wydanie ukazuje się w 70. rocznicę urodzin Bertolta Brechta w dniu 10. lutego 1968 roku.
ELEMENTARZ WOJNY, autor: BERTOLT BRECHT, cz.1: – LINK –
ELEMENTARZ WOJNY, autor: BERTOLT BRECHT, cz.2: – LINK –
ELEMENTARZ WOJNY, autor: BERTOLT BRECHT, cz.3: – LINK –
